حسب الامر ، مقرر است كه ، در مراجعت چارپاهايى كه روزنامهء هفته بعد را به ولايات مىبرند ، اگر حكام و مباشرين ولايات ، صورت اسامى اشخاص مزبور را به نزد مباشرين روزنامه روانه ننمايند ، چون امتثال امر ديوانى ننموده‌اند مسامحه كرده‌اند ، ديوانيان عظام از آنها مواخذه نمايند . » « 1 » از جمله مطالبى كه در زمان صدارت امير كبير در روزنامهء وقايع اتفاقيّه درج مىشد مىتوان اين عناوين را ذكر كرد : « شكار اعليحضرت - القاب و فرامين و عطاياى شاهنشاهى - شرح مشورتخانه‌هاى ممالك اروپا - وقايع سياسى اروپا - احوالات « مازينى » يكى از انقلابيون ايتاليا و عقايد ميهن‌پرستان و آزاديخواهان آنجا و كشمكش آنان با اتريش - نقشه ترعهء سوئز و سابقهء تاريخى آن - اوضاع اجتماعى هندوستان - احداث راه‌آهن - تحقيقات در علم هيأت و پى بردن به كمربند ستارهء زحل - سابقهء تمدن آمريكا - اخبار دول خارجه - نظام سياسى برخى از كشورهاى اروپا - قانون آزادى و حدّ آن - آئين مشورتخانه و انتخاب وكلاى مردم - كشمكش جمهوريخواهان با دستگاه پاپ - معادن ينگى دنيا - علل زيرزمينى زلزله و آتشفشانى - افزايش توليد طلاى آمريكا و تأثير آن در تنزيل قيمت طلا در بازار انگليس - تصفيهء آب آشاميدنى و اثر صحى آن - اختراع بالون - سرشمارى در انگليس . . . » اين عناوين به خوبى نشان مىدهد كه امير در آن فضاى استبداد و اختناق ناصرى ، چقدر خوب كوشيده است تا از طريق همين روزنامه ، جامعهء ايران را با حقوق دموكراتيك مردم آن عصر و نظام سياسى كشورهاى اروپايى و پيشرفتهاى علمى و فنى و تحولات اين جوامع آشنا سازد . » « 2 » از آغاز صدارت امير ، دشمنان ترقى و تجدد و مخالفان سرسخت اصلاحات اجتماعى ، تحت رهبرى مهد عليا مادر ناصر الدينشاه ، مقدّمات بركنارى و تبعيد او را فراهم كردند و سرانجام در سال ( 1268 ه . ق ) به فرمان شاه در حمام فين كاشان اين مرد مجاهد را رگ زدند و با اين عمل خيانت‌آميز به حيات مردى كه در راه رشد تمدن و فرهنگ جديد در ايران تلاش مىكرد ، و مىكوشيد با ايجاد تمركز و پايان دادن به قدرت فئودالها و متنفذين محلى ، موجبات پيشرفت فرهنگ عمومى و صنعتى شدن كشور را فراهم آورد ، پايان بخشيدند . با اينحال بذرها و نهالهايى كه امير در دوران كوتاه قدرت خود در سرزمين نامساعد ايران كاشته بود ، به كلّى بيحاصل نماند ، ايجاد چاپخانه ، انتشار روزنامه ، تأسيس

--> ( 1 ) . روزنامه وقايع اتفاقيه نمره 51 ، پنجشنبه سلخ ربيع الاوّل 1268 ه . ق . ( 2 ) . گوئل كهن ، تاريخ سانسور در مطبوعات ايران ، ج يكم از 1253 ه . ق تا صدور فرمان مشروطيت ، انتشارات آگاه ص 28 .